T3 Sinaps’ta Uzay Deneylerinin Perde Arkası Konuşuldu: DENEYAP Kart Uzay Çalışmalarında Yerini Alıyor

T3 Sinaps’ta Uzay Deneylerinin Perde Arkası Konuşuldu: DENEYAP Kart Uzay Çalışmalarında Yerini Alıyor

T3 Sinaps interaktif seminerleri kapsamında, 17 Şubat 2026 tarihinde Ünalan T3 Vakfı Binası’nda gerçekleştirilen programda, Milli Uzay Programı UzMAn Deneyi Sorumlusu ve Boğaziçi Üniversitesi öğretim üyesi Doç. Dr. Berat Haznedaroğlu ağırlandı. “T3 Sinaps Türkiye’nin İlk Yaşam Bilimleri Deney Küpü: Uzay Deneylerinin Perde Arkası” başlıklı etkinlikte, Uluslararası Uzay İstasyonu’nda gerçekleştirilen deneylerin bilimsel ve mühendislik boyutları katılımcılarla paylaşıldı. Seminerde, Türk astronot ve bilim misyonu kapsamında Ax-3 göreviyle uzaya gönderilen Türkiye’nin ilk astronotu Alper Gezeravcı’nın görev sürecinde yürütülen UzMAn deney küpünden elde edilen kazanımlar ve bu birikimin yeni projelere nasıl aktarıldığı ele alındı.

Haznedaroğlu, fırlatmadan günler önce yapılan laboratuvar hazırlıklarını, deneyin güvenli şekilde uzaya ulaştırılmasını ve Uluslararası Uzay İstasyonu’nda çalıştırılmasının ardından ilk verilerin nasıl elde edildiğini katılımcılarla paylaştı. Deney, mikroalglerin karbondioksiti oksijene dönüştürme kapasitesini ölçmeyi hedefliyor. İlk bulgular, mikroalglerin yerçekimsiz ortamda kapalı alanlara kıyasla 3 ila 5 kat daha fazla karbondioksiti oksijene dönüştürebildiğini gösterdi. Bu sonuçlar; uzun süreli uzay görevlerinde astronotların yaşam destek sistemleri, temiz hava üretimi ve sürdürülebilir yaşam alanları açısından kritik önem taşıyor. Bununla birlikte mikroalglerin yalnızca oksijen üretimi değil, fonksiyonel gıda, bağışıklık destekleyici bileşenler ve sürdürülebilir kaynak üretimi gibi çok yönlü kullanım potansiyeli de vurgulandı. Bu yönüyle UzMAn, gelecekte Ay ve Mars görevlerinde kendi kendine yetebilen yaşam sistemlerinin kurulmasına katkı sağlayabilecek bir adım olarak değerlendiriliyor.
 

Uzay Araştırmalarında Yerli Adım: DENEYAP Kart ALiVE Cube Projesinde Kullanıldı

Etkinlikte ayrıca, UzMAn deneyinden elde edilen bilgi birikiminin devamı niteliğindeki ALiVE Cube (Algae Lab in-orbit Validation Environment) projesine de değinildi. Mikroalg ve siyanobakterilerin mikro yerçekimi koşullarında bitki gelişimini destekleyip destekleyemeyeceğini araştıran bu kompakt deney küpü, sürdürülebilir uzay tarımı ve gelişmiş yaşam destek sistemleri için umut vadeden bir çalışma olarak öne çıkıyor. ALiVE Cube kapsamında mikroalg destekli ve desteksiz bitki gelişimi karşılaştırılarak, gelecekte uzay görevlerinde gıda üretimi, oksijen döngüsü ve kapalı yaşam alanlarının sürdürülebilirliği gibi kritik ihtiyaçlara yönelik çözümler araştırılıyor. Bu çalışmalar yalnızca uzay görevleri için değil; Dünya’da kuraklıkla mücadele, gıda güvenliği ve çevre dostu tarım uygulamaları açısından da potansiyel faydalar sunuyor.

ALiVE Cube tasarımında yerli ve erişilebilir bir teknoloji olarak geliştirilen DENEYAP Kart’ların kullanılması, uzay ve biyoloji temelli deneylerde milli mühendislik çözümlerinin entegre edilebileceğini göstermesi açısından önem taşıyor. DENEYAP Kart’ların bu projede yer alması, gençlerin erişebildiği teknolojilerle uzay seviyesinde araştırmalar yapılabileceğini ortaya koyarken, yerli üretimin bilimsel araştırmalardaki rolünü güçlendiren bir örnek oluşturuyor.